Top

Menu Zaloguj się (dla użytkowników forum)



Poster:UPIORNY NARZECZONY

SPECTER BRIDEGROOM, THE

UPIORNY NARZECZONY

ocena:7
Autor:Washington Irving
Tłumaczenie:Aldona Szpakowska
Wydanie oryginalne:1820
Wydanie polskie:2013
Wydawnictwo:Fundacja FESTINA LENTE
Ilość stron:25
Autor recenzji:M@rio
Ocena autora:7
Ocena użytkowników:--
Głosów:0
Inne oceny redakcji:

Washington Irving to amerykański pisarz, historyk, eseista i dyplomata, którego twórczość, jako jednego z pierwszych autorów „nowego świata”, została doceniona w Europie, przede wszystkim na rynku brytyjskim. Amerykanin zasłynął jego wybitny biograf oraz twórca legend i opowieści niesamowitych. Posiłkując się europejskimi mitami i podaniami, dał początek amerykańskiej prozie gotyckiej, a jego literacką schedę kontynuowali tacy autorzy, jak Edgar Allan Poe, Nathaniel Hawthorne, czy Herman Melville. Obok „Legendy o Sleepy Hollow”, „Upiorny narzeczony” jest jednym z najgłośniejszych utworów Irvinga.

Niemcy. Baron von Landshort, wywodzący się z szanowanego rodu Katzenellenbogen ma tylko jednego potomka – piękną i zdolną córkę, którą zamierza wydać za odpowiedniego kandydata. W tym celu aranżuje związek z młodym, bawarskim hrabią von Altenburg. Młodzi, nie widząc się wcześniej, oczekują dnia ślubu. W tym celu hrabia zostaje specjalnie zwolniony z wojska. W drodze na ceremonię, von Altenburg wraz ze swoim towarzyszem broni, Hermanem von Starkenfaust, zostają napadnięci, w wyniku czego bawarski narzeczony ponosi śmierć. W swoim ostatnim tchnieniu, prosi przyjaciela, aby ten udał się do domostwa von Landshorta i dostarczył wiadomość o powodzie jego nieobecności. Tymczasem w twierdzy pojawia się duch…

„Upiorny narzeczony” powstał w 1819 r., trafiając do wydanego rok później zbioru „The Sketch Book”. Polskie wydanie utworu znalazło się najpierw w antologii „Opowieści z dreszczykiem. Noc druga” wydawnictwa Iskry z 1960 r., a później firmowało zbiór „Upiorny narzeczony i inne opowieści z dreszczykiem” z 1967 r. Niedawno, nowela ta została wydana jako niezależny tekst w formie ebooka. W wersji odpłatnej znajdziemy ją m.in. na platformie Virtualo, natomiast za darmo oferuje ją Woblink oraz Chmura Czytania – projekt Fundacji Festina Lente.

Figurę kochanka zza grobu przysposobiła sobie fantastyka grozy wprost z kultury ludowej. Sięgał po nią nie tylko Irving, ale również tacy pisarze, jak Matthew Lewis, Joseph Sheridan LeFanu, czy Edith Wharton. W 2005 r. posiłkował się nią również Tim Burton w swojej animacji „Gnijąca panna młoda” (ang. „Corpse Bride”). W „Upiornym narzeczonym” wyraźnie czuć posmak gotyckości i zamiłowanie do historii. Z tym, że Irving wyraźnie puszcza tu oko do Czytelnika, posiłkując się tzw. nadprzyrodzonością wytłumaczoną, humorem, a nawet ironią, co widać choćby na przykładzie konstrukcji postaci. Najmocniejszym elementem noweli jest zdecydowanie finał, będący swoistą grą z konwencją. Co prawda z dzisiejszej perspektywy nie robi już aż takiego wrażenia, ale można sobie wyobrazić, jakie zaskoczenie wywoływał w czasach, w których powstał. Na plus należy także uznać drobiazgowe odmalowanie romantycznej scenerii utworu – ponurego zamczyska, gnieżdżącego się na szczycie Odenwaldu, wciśniętego między stare lasy i dzikiej, niemieckiej krainy, której szlaki przecinają bandy łupieżców.

„Upiorny narzeczony” to tekst subtelny, z niespiesznym tempem akcji, usilnie starający się oddać klimat gotyckości. Mimo pozornej powagi, jest w gruncie rzeczy utworem dość zabawnym i nie należy brać go zupełnie serio. Jeśli ktoś ceni sobie poetyckość języka, to tutaj będzie mógł zakosztować jej całkiem sporo. Czytelnicy wychowani na współczesnej literaturze grozy będą mieli odrobinę trudniejsze zadanie, bo sposób obrazowania Irvinga wymyka się dzisiejszym standardom literackim. Grzechem byłoby jednak nie skorzystać z okazji i nie zapoznać się z zaledwie 25-stronicową nowelą klasyki grozy, tym bardziej, że jest dostępna po polsku i zupełnie za darmo. W końcu stara miłość, nawet ta zza grobu, nie rdzewieje.
Zaloguj się aby móc oddać swój głos na książkę.
Plusy:

+ przewrotny finał
+ subtelność
+ klimat gotyckości
+ sceneria

Minusy:

- lekko archaiczny
- finał, choć zaskakujący, nie robi dziś aż takiego wrażenia

Horror Online 2003-2015 wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie fragmentów lub całości opracowań, wykorzystywanie ich w publikacjach bez zgody twórców strony ZABRONIONE!!!

- - - -