Top

Menu Zaloguj się (dla użytkowników forum)



Poster:IMAGES

IMAGES

Obrazy

ocena:8
Rok prod.:1972
Reżyser:Robert Altman
Kraj prod.:USA/ Irlandia/ Wlk Brytania
Obsada:Susannah York, , Rene Auberjonois, , Marcel Bozzuffi, , Hugh Millais, , Cathryn Harrison, , John Morley. ,
Autor recenzji:Ireneusz Gajek
Ocena autora:8
Ocena użytkowników:8.5
Głosów:4
Inne oceny redakcji:

Dla ludzi choć trochę obeznanych z kinem, Robert Altman był jednym z nielicznych amerykańskich reżyserów, któremu przez prawie czterdzieści lat pracy w branży filmowej udawało się zachowywać artystyczną niezależność. Od premiery filmu "M.A.S.H." i zdobycia za niego Złotej Palmy w Cannes, Altman stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych reżyserów we współczesnej kinematografii amerykańskiej. Spod jego ręki wyszły takie arcydzieła jak „McCabe & Mrs. Miller”, „Nashville”, „The Player”, „Gosford Park” na czele z najlepszym moim zdaniem jego filmem – „Short Cuts”. Altman, nawet jeśli korzystał z reguł kina gatunków, robił to w sposób nieszablonowy, autorski. I chyba ten ostatni przymiotnik najlepiej oddaje specyfikę jego twórczości, bowiem w wielu swoich filmach twórca „The Long Goodbye” był nie tylko reżyserem, lecz także autorem scenariusza i nierzadko producentem. Jeśli już zaliczał jakieś artystyczne upadki, to nie było to schlebianie najbardziej prymitywnym gustom, co w Ameryce jest chlebem powszednim, lecz nie zawsze możliwe ujęcie na taśmie filmowej ważkiego problemu dla danej części amerykańskiego społeczeństwa. Lecz filmy Altmana to nie tylko satyry czy obrazy mające charakter krytycznego spojrzenia na jakieś zjawisko kulturowe czy społeczne. W dorobku tego wielkiego reżysera znajdują się także pełne napięcia i umykające jednoznacznej interpretacji kameralne fabuły analizujące ludzkie tragedie. Jednym z takich filmów jest wielokrotnie nominowany do wielu branżowych nagród „Images”, obraz pochodzący z 1972 roku.

Opowiada on historię popadającej stopniowo w obłęd poczytnej autorki fantastycznych książek dla dzieci. Cathryn, mieszkająca z mężem w ekskluzywnym apartamencie, zaczyna dostrzegać w otaczającej ją rzeczywistości elementy, z którymi jej świadomość nie może sobie poradzić. Zaczyna bowiem dostrzegać wszystko wokół siebie z kilku perspektyw, tak jakby istniało kilka wersji Cathryn. Co więcej, bohaterka słyszy głosy wmawiające jej, iż jej małżeństwo znajduje się w ogromnym niebezpieczeństwie. Wreszcie po trzech latach nieobecności, w życiu pisarki pojawia się dawny kochanek, który... zginął w katastrofie lotniczej. Reakcją męża na co najmniej dziwne zachowanie Cathryn staje się decyzja o wyjeździe do malowniczo położonej na odludzi wielskiej rezydencji. Początkowo pisarka zafascynowana samotniczym trybem życia i oddaleniem od bezdusznej cywilizacji zaczyna z coraz większym optymizmem patrzeć na swoje życie. Szybko jednak okazuje się, że izolacja staje się jeszcze silniejszym czynnikiem wpływającym na rozwój choroby bohaterki. Ta na wszelakie sposoby desperacko próbuje odsunąć od siebie makabryczne wizje, zagłębiając się w na pozór bezpieczny świat tworzonych przez siebie literackich historii. To znowu powoduje zatarcie się granic między rzeczywistością a imaginacją. Zarówno odbiorca filmu jak i pogrążająca się w szaleństwie Cathryn, przestają odróżniać jedną rzeczywistość od drugiej. Robert Altman bowiem, rezygnując z perspektywy wszechwiedzącego narratora na rzecz subiektywnego przedstawienia akcji, daje widzowi niepowtarzalną szansę spojrzenia na świat widziany oczami osoby dotkniętej schizofrenią. W pewnym momencie nagle dostrzegamy, iż bohaterka całkowicie gubi się nie tylko w kreowanych przez siebie światach, lecz także w walce z demonami tkwiącymi w jej umyśle. Z jednej bowiem strony cierpi na samotność, której początki można znaleźć we wczesnym naznaczonym sieroctwem dzieciństwie, z drugiej zaś strony jakikolwiek próbujący się zbliżyć do niej mężczyzna staje się potencjalną ofiarą Cathryn. Pragnąca seksualnego zbliżenia bohaterka, nie potrafi jednak poradzić sobie z myślą o zdradzie męża. Ten zresztą w ogóle nie pomaga jej w walce o zachowanie prawdziwego ja w coraz bardziej wymykającej się poznaniu rzeczywistości. Ignoruje ją, zamykając się w świecie własnych zachcianek, traktuje pisarkę jak nadwrażliwe dziecko, które zawsze można zbyć drobnym żarcikiem. Niby okazuje jej czułość, lecz robi to niejako z przyzwyczajenia, jakby była ona zabawką, do której od czasu do czasu miło jest powrócić.

Co tak naprawdę dolega Cathryn? Gdzie szukać źródeł jej obłędu? Wreszcie, co jest rzeczywistością, a co projekcją jej dotkniętego defektem umysłu? Altman na powyższe pytania nie udziela jasnej odpowiedzi. Jak wspomniałem wyżej „Images” wymyka się jednoznacznej interpretacji. Może to być owszem studium psychiki kobiety dotkniętej schizofrenią. Lecz także nie należy zapominać o tym, że artyści, zwłaszcza ci posiadający introwertyczną naturę, na czas aktu twórczego zawieszają swą niewiarę w nierzeczywisty świat tworzony przez siebie i traktują go jako byt w pewnym sensie obiektywny. A czy dla większości ludzi nie jest to objaw jakiegoś zaburzenia psychicznego? Powyższe pomysły nie wyczerpują jednak potencjału interpretacyjnego filmu Altmana. Film bowiem nasycony jest najróżniejszego rodzaju symbolami, przez których naturalną wielowymiarowość można na wiele sposobów tłumaczyć sens opisywanego obrazu kinowego. Mam tu na myśli nie tylko pewne charakterystyczne rekwizyty co i rusz wychwytywane kamerą Vilmosa Zsigmonda (sprzęt fotograficzny, puzzle, lustra) lecz także postacie oraz na wpół bajkowy krajobraz, którego centrum jest posiadłość należąca do bohaterki i jej męża. Do mnie najsilniej przemówiła samotna, dorastająca dziewczynka, córka jednego z przyjaciół męża Cathryn. Podczas spaceru po lasach okalających domostwo po wcześniejszym złożeniu przyjacielskiej przysięgi dziewczyna wyznaje pisarce, iż w przyszłości chciałaby być taka, jak ona. Już z samego streszczenia powyższego wydarzenia można wysnuć, iż Susannah nie jest postacią mającą służyć tylko jako jeden z elementów tła. Do końca też nie wiadomo czy jest ona osobą rzeczywistą, czy może kolejną figurą wykreowaną przez obdarzony niezwykłą wyobraźnią umysł Cathryn.

Jak „Images” ma się do konwencji kina grozy? Tak samo jak „Psycho” Alfreda Hitchcocka. Altman podążając w twórczy sposób tropem wyznaczonym przez reżysera „The Birds” spróbował pokazać rzeczywistość widzianą oczyma kogoś dotkniętego umysłową przypadłością. To znowu wiąże się nie tylko z subiektywizowanym spojrzeniem na świat, lecz także z oczekiwaniem na czyhające z każdej strony niebezpieczeństwo. Nietrudno się bowiem domyśleć, iż bohaterka filmu Altmana desperacko walcząc o zachowanie tożsamości całkowicie zapętli się w swoich fantazjach i stanie się zagrożeniem. Dla kogo? Na to pytanie odpowiedź otrzyma uważny widz filmu Altmana.

„Images” podobnie jak przywoływany wyżej „Psycho” nie jest klasycznym horrorem w roli głównej z krwiożerczym psychopatą czy bestią należącą do nadprzyrodzonego uniwersum. Altman, budując z niezwykłą dbałością portret psychologiczny głównej bohaterki, w akcję swojego filmu subtelnie wplata elementy charakterystyczne dla poetyki grozy. Najważniejszym z nich jest oczywiście przenikanie się świata rzeczywistego z wyimaginowanym pokazane w sposób na tyle wiarygodny, iż widz w pewnym momencie zatraca zdolność odróżnienia jednego od drugiego. Oprócz tego autor „The Player”, podobnie jak 10 lat wcześniej Hitchcock, nadaje swojej bohaterce cechy potencjalnego zbrodniarza. Cathryn przypomina bombę z opóźnionym zapłonem, bowiem w przeciwieństwie do mordercy z metodycznym planem zbrodni, nie jest świadoma popełnianych przez siebie czynów.

Dla lubiącego się zachwycić poezją kinowego obrazu, film Roberta Altmana będzie nie lada gratką. Niezwykle ważną rolę w wizualizacji obłędu bohaterki odgrywają zdjęcia autorstwa Vilmosa Zsigmonda, operatora innego mistrza kina autorskiego, Woody’ego Allena. Niczym mag, Zsigmond z brytyjskiej prowincji wyczarował świat rodem z baśni dla dzieci. Piękny wodospad, łąki pokryte kolorowymi liśćmi, malowniczo pnące się powoje, wreszcie bezkresne wyżynne pustkowia sprawiają wrażenie jakby wzięte zostały prosto z historii fantasy, którą cały czas rozwija w swojej głowie bohaterka filmu. Do końca nie wiemy, czy jest to krajobraz rzeczywisty, czy „podkolorowany” przez wyobraźnię Cathryn.

Ostatnim wartym zwrócenia uwagi elementem filmowej układanki zaserwowanej nam przez reżysera „Gosford Park” jest pełna niuansów i subtelności rola Susannah York. Nie dziwię się, iż w 1972 roku za rolę Cathryn uhonorowano ją Złotą Palmą w Cannes. York niczym kameleon potrafi niepostrzeżenie przybierać coraz to nowe maski jak najbardziej adekwatne do dziejącej się w danej chwili historii. Potrafi być bardzo wiarygodna zarówno jako potrzebująca wsparcia ofiara własnych paranoidalnych urojeń jak również jako kobieta ulegająca mizoandrii, starająca się używać swoich wdzięków do pozbycia się mężczyzn. Tkwi w niej osobowość skrzywdzonego i samotnego dziecka oraz modliszki pozbywającej się swych kochanków.

„Images” to kino dla ludzi cierpliwych, którzy dzięki podrzucanym przez reżysera tropom po seansie lubią sami rozwikłać filmową zagadkę. Altman nie podaje na tacy jedynie słusznej interpretacji filmu. Rzeczywistość bowiem postrzegana przez ludzi dotkniętych obłędem przypomina rozbite lustra, z których już nigdy nie da się złożyć jednego bez skazy. Zawsze znajdą się na nim pęknięcia deformujące to, co pragniemy w nim zobaczyć.

Screeny

HO, IMAGES HO, IMAGES HO, IMAGES HO, IMAGES HO, IMAGES HO, IMAGES HO, IMAGES HO, IMAGES

Zaloguj się aby móc oddać swój głos na film.
Plusy:

+ wymykająca się jednoznacznej interpretacji historia,
+ subtelnie a zarazem sugestywnie pokazany obraz stopniowego popadania w obłęd,
+ ukazanie roli sztuki, zgubnej lub terapeutycznej, w życiu człowieka,
+ twórcze nawiązanie do „Psycho” Hitchcocka oraz „Repulsion” Polańskiego,
+ zdjęcia Vilmosa Zsigmonda,
+ kapitalna rola Susannah York.

Minusy:

- nie zauważyłem.

Na forum:

Podyskutuj o filmie tutaj: Forum HO

Horror Online 2003-2015 wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie fragmentów lub całości opracowań, wykorzystywanie ich w publikacjach bez zgody twórców strony ZABRONIONE!!!

- - - -