Top

Menu Zaloguj się (dla użytkowników forum)



Poster:FILTH a.k.a Sauna

FILTH a.k.a Sauna

Sauna

ocena:8
Rok prod.:2008
Reżyser:Antti-Jussi Annila
Kraj prod.:Finlandia/Czechy
Obsada:Ville Virtanen, Tommi Eronen, Rain Tolk, Sonja Petäjäjärvi, Kati Outinen, Vilhelmiina Virkkunen
Autor recenzji:Ireneusz Gajek
Ocena autora:8
Ocena użytkowników:7.73
Głosów:11
Inne oceny redakcji:

Dla wielu fanów horroru, czesko-fińska koprodukcja pt. „Sauna” może być nie lada zaskoczeniem. Przyzwyczailiśmy się bowiem ostatnimi czasy, iż kino grozy, nawet w jego najlepszym wydaniu, operuje tak naprawdę kalkami i schematami, które widzieliśmy już po wielokroć. Oryginalność omawianego przeze mnie filmu bazuje przede wszystkim na silnym kontekście historycznym, kulturowym oraz symbolicznym. Od czasu do czasu pojawia się bowiem w kinematografii film ocierający się o konwencję grozy, dla którego trudno znaleźć jedną i jedynie słuszną interpretację. Nie da się ukryć, iż kino takie zdobywa raczej wąskie grono zwolenników, lecz może być ono dla nich nie lada wyzwaniem interpretacyjnym. Jeśli więc ktoś jest fanem horroru spod znaku szoku i lejącej się zewsząd posoki, na „Saunie” wymęczy się niemiłosiernie. Jeśli jednak kogoś oglądanie trudnego kina, wieloznacznego, o charakterze alegorycznym wielce satysfakcjonuje, film Antti-Jussi Annila będzie niezwykłą wyprawą w świat, którego mistyka i zagadkowość bardzo często sytuuje się poza granicami ludzkiego poznania.

Historia opowiadana w „Saunie” zaczyna się w 1595 roku, zaraz po długoletniej i wyniszczającej wojnie między ówczesnymi potęgami militarnymi w północnej Europie, protestancką Szwecją i prawosławną Rosją. Jednym z postanowień traktatu pokojowego ma być wyznaczenie granicy między mocarstwami, przebiegającej przez tereny dzisiejszej Finlandii. Stronę szwedzką reprezentują bracia, Erik i Knut, rosyjską zaś trzech żołnierzy, z których dwóch jest pochodzenia fińskiego. Część granicy będzie biegła przez bagna, które bohaterowie postanawiają zbadać. Ku ich zdziwieniu po bardzo długiej i wyczerpującej podróży trafiają do wioski położonej w najbardziej niedostępnej części mokradeł. Osada wygląda na niezwykle zadbaną, zaś ludzie w niej mieszkający charakteryzują się pracowitością i czystością, co na owe czasy było niespotykaną rzadkością. Dociekliwi i dość obcesowi wobec tubylców bohaterowie, zwłaszcza dwóch Szwedów, szybko dowiadują się, iż mieszkańcy wsi to prześladowani Finowie, którzy postanowili szukać schronienia na bagnach. Tam, na jednej z wysp, znaleźli pozbawiony mnichów prawosławny klasztor. Po zebraniu wszystkich pozostawionych przez nich religijnych precjozów i złożeniu dewocjonaliów w opieczętowanym domu, wygnańcy postanawiają osiedlić się na wyspie. Po odkryciu przez Erika i Knuta tajemnic dawnego prawosławnego zgromadzenia ktoś lub coś zaczyna zabijać członków komisji odpowiedzialnej za oznakowanie granicy. Dwaj Szwedzi podejrzewają, iż dokonywane w wiosce morderstwa mają coś wspólnego z brutalnym czynem, jakiego jakiś czas temu dokonali na fińskiej rodzinie. Odkupienie ciążących na nich grzechów dokonać się może tylko w jednym miejscu, w tajemniczej budowli stojącej nieopodal wioski.

Fiński reżyser, Antti-Jussi Annila biorąc na warsztat historię wykorzystującą konwencję grozy, z premedytacją rezygnuje z wielu jej wyznaczników. Nie interesuje go wywoływanie niepokoju u widza za pomocą efektów specjalnych, sztuczek montażowych czy specjalnie skomponowanej muzyki. Na tym bowiem zasadza się sukces większości współczesnych horrorów. Fin nie szokuje widza bebechami wylewającymi się z ekranu, nie bierze również udziału w wyścigu na najbrutalniejszy film roku. Reżyser, by nie być posądzanym o tanie chwyty, zrezygnował także z epizodów dziejących się w nocy, choć połączenie takiego miejsca i czasu jak posępne bagna oraz bezksiężycowa noc dla wielu twórców kina grozy byłoby pokusą nie do odparcia. Uwagę Annila zaprząta przede wszystkim mrok tkwiący w duszy człowieka, dwoista natura istoty ludzkiej, która przez filozofów i humanistów wynoszona nie raz na piedestał zdolna jest do najokrutniejszych zbrodni w imię najgłupszych i najbardziej banalnych, by nie rzec bezsensownych, pobudek.

Scenariusz filmu „Sauna” zbudowany jest na fundamencie historii dwóch, diametralnie różniących się od siebie bohaterów, braci wchodzących w skład komisji zajmującej się wytyczeniem powojennych granic. Erik jest żołnierzem, który na wojnie widział już każde okrucieństwo, do jakiego jeden człowiek wobec drugiego jest zdolny. Życie ludzkie nie ma dla niego żadnego znaczenia. Potrafi zabić niewinną osobę, stanie także do walki z każdym bez strachu przed śmiercią. Z kolejną zabitą osobą jego dusza pogrąża się w mroku, z którym Erik coraz gorzej sobie radzi. Cały świat jest dla niego wrogiem, każdy krok krwawą potyczką, a istota ludzka czynnikiem do wyeliminowania. Doskonale jednak zdaje sobie sprawę, iż tak żyć nie można, demon trawiący jego duszę staje się z każdą śmiercią trudniejszy do opanowania. Erik pozytywne uczucia potrafi wykrzesać z siebie tylko w stosunku do brata. Kocha go i broni, bo ten jest wrażliwcem niepotrafiącym dostosować się do okrutnych reguł rządzących światem. Knut nie potrafi zapomnieć o fińskim wieśniaku zabitym przez jego niepohamowanego brata oraz jego córce, którą obaj zostawili zamkniętą w piwnicznej spiżarni. To jej duch stale prześladuje go i nie pozwala zapomnieć o zbrodni. Z czasem wyrzuty sumienia stają się cierpieniem tak dotkliwym, iż Knut musi stawić im czoło w niezwykłej budowli położonej nieopodal fińskiej wioski na bagnach. Kiedy brzemię krwawych zbrodni zbyt mocno daje o sobie znać i staje się nie do podźwignięcia, również Erik postanawia stoczyć ostatnią bitwę swojego życia, walkę z samym sobą, a raczej z tą częścią własnej osobowości, która odpowiedzialna jest za przelanie krwi tylu niewinnych istnień.

Niezwykle ważny w filmie Antti-Jussi Annila jest kontekst historyczny. W XVI i XVII wieku Finlandia znajdowała się między potężną wtedy i niezwykle ekspansywną Szwecją, a roszczącą sobie prawa do Karelii Rosją. Szwedzi nigdy nie cenili Finów jako godnego siebie sąsiada czy przeciwnika. Zawsze był to dla nich naród gorszy, wobec którego odnosili się z wyższością i pogardą. Dokładnie w ten sposób ujął to w swoim filmie Annila. Komisja szwedzko-rosyjska nie ma w sobie żadnego przedstawiciela z podbitych terenów. Erik traktuje Finów jak niewolników, z którymi można zrobić wszystko. Brutalnie zabija fińskiego wieśniaka ukrywającego przed nim żywność, a w ukrytej pośród bagien wiosce rozporządza jej fińskimi mieszkańcami niczym zwierzętami. Jednak w finale musi zmierzyć się z siłami, wobec których pierwotni mieszkańcy fińskich terenów zawsze czuli respekt i ogromny szacunek. Bagna stają się miejscem, w którym odizolowani od świata bohaterowie będą musieli stanąć oko w oko z własnymi słabościami i złem, do którego się przyczynili, a o którym cały czas starali się zapomnieć. Wreszcie prastara sauna, byt usytuowany poza czasem i przestrzenią, która pierwotnie miała charakter nie tylko użytkowy, lecz przede wszystkim sakralny, stanie się dla Erika i Knuta miejscem sądu ostatecznego. Tam, nadzy i odarci z pychy i ambicji, mając za świadków i sędziów prastare moce, odpowiedzą za zło, którego w przeszłości byli autorami.

Dla widzów, którzy cenią sobie przede wszystkim powoli kreowany nastrój grozy i atmosferę tajemnicy, „Sauna” będzie prawdziwą ucztą. Nie ma bowiem w obrazie Annila nic z bezsensownej często brutalności współczesnych horrorów. Jest za to klimat filozoficznej zadumy nad istotą ludzkiego bytu znany chociażby ze „Stalkera” Tarkowskiego oraz zagadka rodem z „Pikniku pod Wiszącą Skałą” Petera Weira ukazująca ontologiczny ogrom przestrzeni sytuującej się poza sferą ludzkiego poznania.

Screeny

HO, FILTH a.k.a Sauna HO, FILTH a.k.a Sauna HO, FILTH a.k.a Sauna HO, FILTH a.k.a Sauna HO, FILTH a.k.a Sauna HO, FILTH a.k.a Sauna HO, FILTH a.k.a Sauna HO, FILTH a.k.a Sauna HO, FILTH a.k.a Sauna HO, FILTH a.k.a Sauna

Zaloguj się aby móc oddać swój głos na film.
Plusy:

+ intrygująca historia
+ ciekawi bohaterowie
+ aura tajemnicy i zagadkowości
+ możliwość wielu interpretacji
+ plenery
+ kontekst historyczny
+ szokujący finał

Minusy:

- niepotrzebny wątek homoseksualny

Na forum:

Podyskutuj o filmie tutaj: Forum HO

Horror Online 2003-2015 wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie fragmentów lub całości opracowań, wykorzystywanie ich w publikacjach bez zgody twórców strony ZABRONIONE!!!

- - - -